Μια ιστοσελίδα δεν ολοκληρώνεται τη μέρα που ανεβαίνει στο διαδίκτυο. Η πλατφόρμα, τα πρόσθετα και το περιεχόμενο αλλάζουν συνεχώς, και ό,τι μένει χωρίς φροντίδα παλιώνει σιγά σιγά. Συνήθως τίποτα δεν χαλάει από τη μια μέρα στην άλλη. Μια φόρμα που σταμάτησε να στέλνει μηνύματα ή μια τιμή που άλλαξε μόνο στο κατάστημα μπορεί όμως να μείνουν απαρατήρητες για εβδομάδες. Παρακάτω θα βρείτε ένα πρακτικό πρόγραμμα συντήρησης για επιχειρήσεις, με εργασίες ανά εβδομάδα, μήνα και τρίμηνο.
Γιατί η συντήρηση δεν είναι προαιρετική
Η τεκμηρίωση του WordPress είναι σαφής: οι παλιές εκδόσεις της πλατφόρμας δεν συντηρούνται πια με ενημερώσεις ασφαλείας, ενώ τα παλιά πρόσθετα και το παρωχημένο λογισμικό αναφέρονται ανάμεσα στα σημεία από όπου μπορεί να γίνει επίθεση. Η CISA, η αμερικανική υπηρεσία κυβερνοασφάλειας, στις οδηγίες της για μικρές επιχειρήσεις χαρακτηρίζει την τακτική ενημέρωση των συστημάτων μία από τις πιο οικονομικές πρακτικές για καλύτερη ασφάλεια.
Η συντήρηση όμως δεν αφορά μόνο την ασφάλεια. Αφορά και την εμπιστοσύνη των πελατών. Λάθος τηλέφωνα, ωράρια ή τιμές κοστίζουν πελάτες, όσο προσεγμένη κι αν είναι η εμφάνιση του site.
Ενημερώσεις και ασφαλής πρόσβαση
Από την έκδοση 3.7 και μετά, οι περισσότερες ιστοσελίδες WordPress εφαρμόζουν μόνες τους, στο παρασκήνιο, τις μικρές ενημερώσεις και τις ενημερώσεις ασφαλείας. Για τις μεγάλες εκδόσεις χρειάζεται ακόμη να πατήσει κάποιος «Ενημέρωση τώρα». Η CISA προτείνει, όπου είναι εφικτό, να ενεργοποιούνται οι αυτόματες ενημερώσεις.
Για τα πρόσθετα (plugins), οι οδηγίες ασφάλειας του WordPress δίνουν τρεις απλούς κανόνες:
- κρατάτε τα πρόσθετα πάντα ενημερωμένα,
- διαγράφετε όσα δεν χρησιμοποιείτε,
- δεν εγκαθιστάτε πρόσθετα ή θέματα από πηγές που δεν εμπιστεύεστε.
Πριν από κάθε ενημέρωση, το WordPress.org συνιστά να κρατάτε αντίγραφο ασφαλείας, ώστε αν κάτι πάει στραβά να μπορείτε να επαναφέρετε την ιστοσελίδα. Ένας σταθερός εβδομαδιαίος έλεγχος για εκκρεμείς ενημερώσεις βοηθά να μη μαζεύονται εκκρεμότητες.
Εξίσου σημαντική είναι η πρόσβαση στη διαχείριση. Οι ίδιες οδηγίες προτείνουν ισχυρούς κωδικούς, που δεν αποτελούνται μόνο από αριθμούς ή μόνο από γράμματα, και ενεργοποίηση ελέγχου ταυτότητας σε δύο βήματα ως επιπλέον μέτρο.
Αντίγραφα ασφαλείας που επαναφέρονται στην πράξη
Οι οδηγίες ασφάλειας του WordPress ζητούν τακτικά αντίγραφα όλων των δεδομένων, μαζί με τη βάση δεδομένων MySQL, και στιγμιότυπα ολόκληρης της εγκατάστασης σε τακτά διαστήματα, φυλαγμένα σε αξιόπιστη τοποθεσία. Η CISA προσθέτει δύο σημεία που εύκολα ξεχνιούνται: να δοκιμάζετε τακτικά τη μερική και την πλήρη επαναφορά και να έχετε γραπτό σχέδιο για το πώς γίνεται. Όπως σημειώνει, υπάρχουν επιχειρήσεις που είδαν την επαναφορά των δεδομένων τους να κρατά πολύ περισσότερο από όσο περίμεναν.
Τη συχνότητα των αντιγράφων (συνεχώς, ανά ώρα, ανά εβδομάδα κ.λπ.) την επιλέγει η ίδια η επιχείρηση, ανάλογα με το πόσο συχνά αλλάζει το περιεχόμενό της. Για παράδειγμα, στην τεχνική υποστήριξη ιστοσελίδων της Aboutnet, για τις ιστοσελίδες που φιλοξενούνται εκεί, προβλέπεται εβδομαδιαίο και μηνιαίο backup, μαζί με αναβαθμίσεις ασφαλείας του server και των εκδόσεων των προγραμμάτων της ιστοσελίδας και έλεγχο των αρχείων για κενά ασφαλείας.
Μηνιαίος έλεγχος φορμών, συνδέσμων και περιεχομένου
Μία φορά τον μήνα, αφιερώστε λίγο χρόνο για να δείτε την ιστοσελίδα όπως τη βλέπει ένας πελάτης:
- Στείλτε δοκιμαστικό μήνυμα από κάθε φόρμα και βεβαιωθείτε ότι έφτασε στο email σας.
- Πατήστε τους συνδέσμους του μενού και των βασικών σελίδων και ελέγξτε ότι ανοίγουν σωστά.
- Ελέγξτε τηλέφωνα, διεύθυνση, ωράριο και τιμές.
- Δείτε τις βασικές σελίδες και από κινητό, όχι μόνο από υπολογιστή.
Όσες αλλαγές προκύπτουν, όπως νέοι κατάλογοι προϊόντων, τιμοκατάλογοι, ανακοινώσεις ή προσφορές, είναι καλό να περνούν στο site αμέσως και όχι στην επόμενη μεγάλη ανανέωση.
Τι κάνετε όταν κάτι χαλάσει
Αν μετά από μια ενημέρωση εμφανιστεί πρόβλημα, το WordPress.org προτείνει να επαναφέρετε το αντίγραφο ασφαλείας και να αντικαταστήσετε τα αρχεία με εκείνα της προηγούμενης έκδοσης. Αν δεν μπορείτε να συνδεθείτε, δοκιμάστε πρώτα να καθαρίσετε τα cookies του browser. Αν βλέπετε μήνυμα αποτυχημένης ενημέρωσης, ο τεχνικός σας μπορεί να διαγράψει μέσω FTP το αρχείο .maintenance από τον φάκελο του WordPress.
Για τα πιο σοβαρά περιστατικά, η CISA συστήνει ένα σχέδιο αντίδρασης γραμμένο από πριν: ποιος κάνει τι, και έναν κατάλογο επαφών που να είναι διαθέσιμος ακόμη κι αν το δίκτυο δεν λειτουργεί. Το σχέδιο αυτό καλό είναι να ελέγχεται κάθε τρίμηνο και μετά από κάθε περιστατικό ή παρ’ ολίγον περιστατικό.
Η Aboutnet, που αναλαμβάνει συντήρηση ιστοσελίδων, ζητά, όταν αναφέρετε ένα πρόβλημα, να στέλνετε από την αρχή:
- τη διεύθυνση (URL) της σελίδας όπου εμφανίζεται το πρόβλημα,
- τι κάνατε πριν εμφανιστεί και ποιο μήνυμα είδατε,
- από πότε συμβαίνει και αν εμφανίζεται σε κινητό, σε υπολογιστή ή και στα δύο,
- ένα στιγμιότυπο οθόνης, αν μπορείτε.
Τα ίδια στοιχεία βοηθούν όποιον κι αν έχει αναλάβει την ιστοσελίδα σας να βρει πιο εύκολα την αιτία.
Ένα απλό ημερολόγιο συντήρησης
- Κάθε εβδομάδα: έλεγχος για εκκρεμείς ενημερώσεις πλατφόρμας και πρόσθετων, με αντίγραφο ασφαλείας πριν από κάθε ενημέρωση.
- Κάθε μήνα: δοκιμή των φορμών, έλεγχος συνδέσμων, τηλεφώνων, ωραρίων και τιμών, διαγραφή πρόσθετων που δεν χρησιμοποιούνται.
- Κάθε τρίμηνο: δοκιμαστική επαναφορά από αντίγραφο ασφαλείας και έλεγχος του σχεδίου αντίδρασης.
Η συντήρηση δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκη. Χρειάζεται να γίνεται σταθερά. Αν σημειώνετε τι ελέγξατε και πότε, θα ξέρετε πάντα σε τι κατάσταση βρίσκεται η ιστοσελίδα σας. Και όταν κάτι πάει στραβά, θα έχετε ένα πρόσφατο αντίγραφο και ένα σχέδιο για να το διορθώσετε.
Πηγές
- WordPress.org, Updating WordPress. https://wordpress.org/documentation/article/updating-wordpress/
- WordPress Developer Resources, Hardening WordPress. https://developer.wordpress.org/advanced-administration/security/hardening/
- CISA, Cyber Guidance for Small Businesses. https://www.cisa.gov/cyber-guidance-small-businesses
Βρήκατε κάποιο λάθος;
Αν ένα στοιχείο έχει αλλάξει ή δεν είναι ακριβές, στείλτε μας τη σωστή πληροφορία και θα ενημερώσουμε το κείμενο.